Türkiye ve Dünya'da Kâğıt-Karton Geri Dönüşümü

Ekrem Demircioğlu - DÖNKASAN 

Türkiye'deki kâğıt-karton tüketim miktarı 2008 yılı için 4.314 ton olup, bu miktar 2007 yılındaki tüketim miktarımız olan 4.578 tona göre %6 azalmıştır. Aynı dönem ile ilgili mamul kâğıt karton ithalat miktarı 285 ton azalarak 2.570 tondan 2.285 ton'a düşmüştür. İhracat miktarımıza bakıldığında ise; 2007 yılında 221 ton iken, 2008 yılında 303 ton'a çıktığı görülmektedir.

Geri dönüşebilen malzemelerin toplanması, toplumun her kesimi tarafından ticari olmaktan öte sosyal bir zorunluluk olarak kabul edilmeli ve halk bu şekilde eğitilmelidir. Bu durum herkes tarafından kabul edilip, tatbik edildiği takdirde geri dönüşüm miktarını hızla yukarılara çıkması mümkün olacaktır. Ayrıca, toplanan bu materyaller mutlak suretle günün cari fiyatları ile gerek iç piyasada, gerekse dış piyasada talep bulacaktır. Bugün Türkiye hurda olarak kabul edilen birçok malzemeyi Ülkemizde yeterli miktarda toplanamadığı için, ithalatçı konumundadır.

Türkiye'de kullanılan atık kağıt miktarına baktığımızda ise, ton/yıl olarak;

 

               2005         2006                     2007                     2008
              % 40           % 40                 % 39                    % 43

 

olduğunu, bir başka ifade ile, atık kağıt tüketimimizin genel olarak arttığını görmekteyiz. Kullanım miktarı her geçen gün artan atık kâğıdın yurt içerisinde toplanan miktarı 2007 yılında 1.796 ton iken, 2008 yılında 44 ton artış göstererek 1.840 ton'a yükselmiştir. Bu da 2008 yılı için % 43'lük bir geri dönüş oranına tekabül etmektedir. İthalat yönünden baktığımızda ise; 2007 yılında toplam 27 ton olan rakam 2008 yılında 46 ton artarak 73 tona yükselmiştir.  Görüldüğü gibi, atık kâğıt ülkemiz için çok değerli bir hammadde kaynağı olup, toplama oranının da ihtiyaca paralel olarak ilk aşamada en azından %50 seviyelerine yükselmesi gerekmektedir. Üretilen kağıt-karton'un bir kısmının geri kazanılması mümkün olmadığı göz önüne alınırsa 2/3' lük geri dönüş oranı (%65) en yüksek verim olarak kabul edilmelidir. Genellikle %50-65 oranı oldukça iyi bir değerlendirme sayılmaktadır. Örnek vermek gerekirse, Avrupa Birliği ülkeleri içersinde Almanya %72, Avusturya % 69, Hollanda %64, İsviçre %63, İsveç'te ise  % 55 ortalama ile en yüksek geri dönüş oranına sahip ülkelerdir. Ancak, atık kâğıt toplama oranının yüksekliği ile birlikte asıl önemli olan toplanan kâğıdın kaliteli olmasıdır.

Atık kâğıt kalitesinin iyileştirilmesi ve kullanım alanlarının arttırılması, ülke ekonomisi bakımından kaçınılmazdır. 

Yıllar itibarı ile baktığımızda kullanılan kâğıdın geri dönüşüm oranları her yıl belirli bir miktarda artmakta olup, son dört yılın istatistik rakamı aşağıdaki gibidir. 

Atık Kağıt Geri Dönüşüm Oranı;

2004  2005 2006  2007  2008
 1.413 1.509  1.669 1.823 1.913

Türkiyede Üretim;  

2007                    2008
Kağıt Karton üretimi                2.229 ton              2.332 ton
Kişi başı mamul tüketim                 65 kg.                 60 kg.

Bu rakamlar, mamul kağıt karton yönünden, Türkiye'nin ithalatçı bir ülke olduğunu göstermekte olup,  gelecek yıllardaki nüfus artışı da göz önüne aldığımız takdirde, kağıt-karton yatırımlarının gecikmeksizin yapılabileceği açık olarak görülmektedir. 

Yurdumuzda toplanan atık kağıtlarla yapılan üretimler;      

  • Fluting ve Test Liner   (Oluklu mukavva sektörü - Dış     Ambalaj Kutuları / Buzdolabı, T.V. v.b.)
  • Kromo Karton   (İlaç+Deterjan ve diğer ambalaj kutuları)
  • Temizlik kağıtları   (Peçete+Mendil+Tuvalet kağıdı v.b.)
  • Yazı Kağıtları    (Defter ve kitap) 
  • Yumurta kartonları
  • Çatı Kaplamaları  (  Ondüline) şeklinde sıralanmaktadır. Üretimde kâğıt kullanan sanayi kuruluşları devamlı olarak "hamur hazırlama" kısımlarına yatırım yapmakta olup, mümkün olduğunca atık kağıt kullanma gayreti içersindedir. 

Atık Kâğıt Kullanım Oranı; 

       2006        2007        2008
       79 %        82 %        82 %
   TÜRKİYE'DE ATIK KÂĞIT KULLANIM VE GERİ KAZANIM ORANLARI  (Bin ton )
Grup / Yıl 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008
Seka 86.4 91.0 46.8     30,6    17,3            
Özel 963.5 885.9 1.175 1,258.3 1.395.6 1.509 1.669 1.823 1.913
Toplam Atık
Kağıt Alımı
1,049.9 977.8 1,221.8 1,288.9 1.412.9 1.509 1.669 1.823 1.913
Kağıt - Karton
üretimi
1,567.2 1,484.9 1,643.3 1,619.3 1.769.3 1.952 2.118 2.229 2.332
Kullanım
Oranı (%)
67.0 65.8 74.4 79.6 79.9 77.3 78.8 81.78 82.03
Atık Kağıt
İthalatı (Ton)
62.4 91.9 186 63 37 28 43 27 73
Geri Kazanma
Oranı
39.7 43.8 41.67 43 41.33 39.53 39.55 39.23 42.65

Kaynak: Selüloz ve Kağıt Sanayi Vakfı  

 

Sektörün önemli bir hammaddesini teşkil eden, çevre ve orman kaynakları bakımından geri kazanılmasının daha da artması amacıyla iyi bir planlama yapılmalı ve bu çerçevede bir organizasyon kurulmalıdır. Hurda kâğıdın geri dönüş yüzdesini arttırmak için bizce; Toplumdaki her kesimin eğitimine önem verilmeli, özellikle; ilkokul eğitim programı içersinde KÂĞIT-ORMAN, ATIK-KÂĞIT ilişkisi anlatılmalı ve küçük yaştan itibaren bu terbiyenin verilmesine çalışılmalıdır. Kullanıcıların bilinçlendirilerek kâğıtların çöpe karıştırılmadan münferit olarak ayrı bir yerde biriktirmesi ve kâğıt gibi geri dönüşebilen diğer atıklarında (şişe, cam, metal, demir, kumaş, naylon) yine çöpe atılmadan ayrı olarak toplanma imkânlarının sağlanması gerekmektedir.

Yazılı ve görsel basın yolu ile, hurda kağıdın yeniden değerlendirilmesine yönelik daha etkili ve ciddi çalışmalar yapılmalıdır.

Yapılacak yayınlarda; Kâğıdın yakılmaması gerektiği,Hangi tip kâğıtların geriye kazanabileceği, Orman-Atık İlişkileri, Evlerde hurda kâğıtların ne şekilde biriktirileceği, Mağazalarda atıkların nasıl toplanacağı, Biriktirilen hurda kâğıdın maddi sağladığı kazanç, Kâğıt kullanma kültürü geliştirilip, her çöpe atılan kâğıdın ülke ekonomisine, doğasına ve insan gücüne verdiği kayıplar, Bastırılacak her kitabın başına veya sonuna, okuyucuya kâğıdın önemini ve neler harcanarak üretildiğini belirten mesajlar, Kültür Bakanlığı ve Milli Eğitim Bakanlığınca konulma zorunluluğu getirilmelidir. 

Avrupa Birliğine üye olma konusunda müzakerelere başlamış olan Ülkemizde, Birliğe uyum çerçevesinde kanunlarımız değiştirilmekte ve ilgili Bakanlıklar yönetmelikler yayınlayarak uyum süresini değerlendirmeye çalışmaktadır. Bu durum çerçevesinde Çevre ve Orman Bakanlığı'mız yayınladığı yönetmelik ile "Ambalaj Atıklarının Kaynağında Toplanması" için firmaların Toplama-Ayırma Lisansı almalarını zorunlu kılmaktadır. Bu lisansı alabilmenin ana şartlarından bir tanesi, lisans alacak firmanın mutlaka bir Belediye ile anlaşarak kapı toplama hizmeti yapması şeklindedir. Yönetmeliğin uygulandığı Avrupa Topluluğunda Ambalaj Atıklarını Piyasaya Sürenler, Kapı Toplama-Ayırma maliyetlerini karşılamaktadır.

Türkiye de yayınlanan yönetmelikte de bu durum aynen yazılmış olmasına rağmen, maalesef geri kazanım için yapılan harcamaların karşılığının tamamı, piyasaya sürenlerden karşılanamamaktadır. Toplanan malzemenin cari fiyatı yüksek ise, bu maliyetler satış fiyatının içersinden karşılanmakta ve bu işlemi yapan firmalar kar yapmaktadır. Ancak, içersinde bulunduğumuz kriz ortamında bu malzemelerin fiyatları tüm Dünyada olduğu gibi Türkiye'de de düşüş göstermiş ve satış fiyatları maliyetleri karşılamaz hale gelmiştir. Bu nedenle, bugün için bu konu ile ilgili karlılıktan bahsetmek mümkün değildir.

Gelişmiş toplumlarda aynı işi yapan firmalar, toplama maliyetlerini karı ile birlikte Piyasaya sürenlerden alabildiği için, toplama miktarlarında ve oranlarında düşüşler yaşanmamaktadır. Türkiye'de ise durum tamamen tersine olup, 2009 yılı ile ilgili toplanan miktarlarda büyük düşüşler olabileceği muhtemeldir. 

Sonuç olarak; Geri dönüşebilen malzemelerin toplanması, toplumun her kesimi tarafından ticari olmaktan öte sosyal bir zorunluluk olarak kabul edilmeli ve halk bu şekilde eğitilmelidir. Bu durum herkes tarafından kabul edilip, tatbik edildiği takdirde geri dönüşüm miktarını hızla yukarılara çıkması mümkün olacaktır. Ayrıca, toplanan bu materyaller mutlak suretle günün cari fiyatları ile gerek iç piyasada, gerekse dış piyasada talep bulacaktır. Bugün Türkiye hurda olarak kabul edilen birçok malzemeyi Ülkemizde yeterli miktarda toplanamadığı için, ithalatçı konumundadır.

alıntı:http://www.geridonusum.org/haberler/turkiye-ve-dunyada-kagit-karton-geri-donusumu.html

Yorum Yaz
Arkadaşların Burada !
Arkadaşların Burada !